دو روش ایجاد انگیزه در کاربر: طراحی برای رضایت

112 بازیدها0 نظر

بدون شک هر فرد طراح علاقه دارد چیزی طراحی کند تا مورد علاقه اکثر کاربران قرار بگیرد. البته گروه کوچکی از این افراد هستند که طرز فکرشان متفاوت است و فقط به فرآیند خلق و ایجاد کردن علاقه دارند و اهمیت زیادی برای کاربر قائل نیستند؛ ولی این گروه در مقایسه با افرادی که می‌خواهند طراحیشان مفید باشد، به طور مداوم استفاده شود و واکنش کاربر را نسبت به طراحی خود ببیند بسیار ناچیز است. یکی از فاکتورهای رسیدن به این هدف شناخت کاربر (مخاطب نهایی) است و در ادامه آن، پیدا کردن بهترین راه برای ایجاد انگیزه در آن مخاطب. در این مقاله به بررسی دو روش کلی ایجاد انگیزه در مخاطب و تأثیر آن‌ها بر طراحی می‌پردازیم.

 

انگیزه چیست؟

اگر بخواهیم انگیزه را به طور پایه‌ای تحلیل کنیم به مفهومی گفته می‌شود که از منشأ آن روان انسان است و با رفتار او سر و کار دارد. این مفهوم چیزی را توصیف می‌کند که باعث می‌شود هر شخص کارهای مشخصی را انجام دهد و برای رفع یک نیاز و خواسته مشخص دلایلی داشته باشد. به عبارتی دیگر:

 

 

«انگیزه نیرویی‌ست که باعث می‌شود فرد یک کار مشخص را انجام دهد.»

 

انگیزه از برخورد زیست‌شناسی، علم و دانش، فاکتورهای اجتماعی و فاکتورهای احساسات به وجود می‌آید. تمامی این موارد در کنار هم قدرت رفتار و انگیزه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. سه عاملی که به صورت ساده می‌تواند انگیزه را توصیف کند به شرح زیر است:

  • تصمیم و فعال‌سازی: تصمیم برای عملی کردن یک رفتار که اغلب با برنامه‌ریزی و فرموله کردن هدف آغاز می‌شود.
  • ثبات و پایداری: قدرت برای تلاش حفظ و نگهداری و ادامه دادن یک رفتار در مدت زمان کوتاه یا بلند.
  • شدت و تمرکز: میزان تمرکز و میل برای به دست آوردن هدف.

اما چرا درک اهمیت نوع و کارکرد انگیزه برای طراحان مهم است؟ انگیزه می‌تواند به طور مستقیم خواسته‌های کاربر و مشکلات او را رفع کند. محصولی که طراحی شده می‌تواند به شدت مفید باشد ولی برای رسیدن به این مرحله، باید انگیزه‌ای وجود داشته باشد که کاربر از آن استفاده کند. طراحی هم به لحاظ کارکرد و هم به لحاظ بصری می‌تواند بهترین و موثرترین فاکتور باشد تا کاربر دلیلی برای استفاده از برنامه موبایل و یا وبسایت باشد.

 

چند نوع انگیزه وجود دارد؟

دو مسیر اصلی برای تاثیرگذاری انگیزه در فرآیند تصمیم‌گیری وجود دارد. هر دو این مسیرها بر اساس این سوال ایجاد می‌شوند: «چرا باید این کار را انجام دهم؟» پاسخ به این سوال می‌تواند انگیزه باشد. بعضی از این پاسخ‌ها از دنیای بیرون می‌آیند و بعضی دیگر از درون خودمان. با دانستن این موضوع، روان‌شناسان دو نوع انگیزه بیرونی و درونی را تعریف می‌کنند.


بیشتر بخوانید: گیمیفیکیشن چطور به آموزش کمک می‌کند؟


انگیزه بیرونی

این اصطلاح تمامی فاکتورهایی که از دنیای بیرونی می‌آیند را در کنار هم جمع می‌کند. این فاکتورهای انگیزشی می‌توانند از طرف خانواده، فضای کاری حرفه‌ای، رقبا و مسابقات به وجود بیایند. این نوع از انگیزه‌ها فرد را تشویق می‌کنند که برای رسیدن به اهداف مشخص با دنیای بیرونی در تعامل باشد و تا حدی از آن استفاده کند. این به این معناست که فرد باید علاوه بر چالش‌های اجتماعی، با تیپ‌های شخصیتی گوناگون نیز ارتباط داشته باشد. پس زمینه فرهنگی، سن و جنسیت، میزان تحصیلات، محل زندگی، مذهب و وضعیت خانوادگی جزو فاکتورهای دیگری هستند که می‌تواند از دنیای بیرون برای فرد ایجاد انگیزه کند. در خیلی موارد انگیزه بیرونی می‌تواند پاداش و جایزه باشد. این پاداش و جایزه نیز می‌تواند قابل لمس (مثل پول، ماشین و یا هر چیز دیگر باشد) و یا غیرقابل لمس (مثل ترفیع، مدرک و یا از این قبیل پاداش‌ها). شرایط خود رقابت نیز می‌تواند بسیار موثر باشد. بسیاری از ما برای بردن جایزه انگیزه نداریم و فقط این که در رقابت با باقی افراد پیروز شده‌ایم برایمان کافی است. به اضافه، میزان انگیزه بیرونی با همراهی افراد نزدیک به ما می‌تواند بسیار قوی‌تر شود.

این فاکتورها (که در پاراگراف قبل ذکر شد) باید مورد توجه افرادی که در زمینه طراحی تجربه کاربری (UX) فعالیت می‌کنند قرار بگیرد؛ چرا که این افراد وظیفه معرفی و باز کردن درب‌های یک برنامه به دنیا هستند. ایجاد انگیزه در بازی‌ها اغلب به صورت پاداش صورت گرفته است و اگر این طور نبود، بسیاری از افراد حاضر نمی‌شدند زمان خود را به بازی سپری کنند. این انگیزه باید طوری باشد که افراد حس کنند در حال به دست آوردن یک هدف واقعی هستند و در فرآیند به دست آوردن آن پشت کار داشته باشند. رشد روزانه اینترنت در جهان توانسته نوعی رقابت لحظه‌ای را در دنیای شبکه‌های اجتماعی ایجاد کند که قدرت انگیزه بیرونی را بسیار افزایش داده است.

با این وجود این مکانیزم جذب و نگهداری کاربر به طور کلی در بسیاری از محصولات دیجیتالی استفاده می‌شود؛ خصوصا در بازی‌هایی که از روش‌های سنتی فاصله گرفته‌اند. زمانی که بعد از خرید کردن اینترنتی به عنوان یک مشتری وفادار شناخته می‌شوید یا زمانی که یک مدرک آموزشی آنلاین را به دست می‌آورید؛ یا زمانی که به عنوان برترین نویسنده یک بلاگ انتخاب می‌شوید و بسیاری مثال‌های دیگر – تمامی این‌ها نمونه‌‌هایی از ایجاد انگیزه بیرونی است. با استفاده از این روش می‌توانید فعالیت‌های خاص را منطقی نشان دهید که برای بسیار از کاربران ضروری است. تنها نکته مهم این است که بدانید برای کدام دلیل مخاطب باید علت منطقی پیدا کنید.

تفاوت انگیزه درونی و انگیزه بیرونی چیست؟

بیشتر بخوانید: ۱۵ نکته درباره جذابیت یک اپلیکیشن


انگیزه درونی

این اصطلاح طرف مخالف اصطلاح انگیزه بیرونی است؛ تمامی فاکتورهایی که از دنیای درونی فرد می‌آید و ایجاد انگیزه می‌کند. این فاکتورها از آرزوها و نیازهایی به وجود می‌آیند که  بر اساس هوش و احساس یک فرد به وجود می‌آید. این‌ها فاکتورهایی هستند که به سختی پیدا و فهمیده می‌شوند ولی در مدت زمان بیشتری می‌توانند وجود داشته باشند و باعث ایجاد تحرک در مخاطب شوند.

انگیزه درونی موتور حرکتی یک فرد برای ارتقای مهارت‌های خودش است. انسان‌ها همگی با این ظرفیت به دنیا می‌آیند و به محض اینکه نیازهای اولیه آن‌ها یعنی خوراک و سرپناه تأمین شود، به مرحله رفع نیازهای بعدی خود یعنی ارتقای مهارت‌ها و پیشرفت وارد می‌شوند و برای رفع این نیازها فعالیت‌ می‌کنند. بسیار طبیعی است که بخواهیم چیزهای جدید یاد بگیریم، چالش‌های جدید را بپذیریم، از استعدادهای خود استفاده کنیم یا در یک زمینه به مرحله والایی از دانش برسیم. پس این نوع انگیزه از نوع قبلی (انگیزه بیرونی) بسیار قوی‌تر است چرا که از طبیعت انسان به وجود می‌آید و در فرآیند تصمیم‌گیری نقش موثرتری دارد و سلیقه هر شخص نیز در آن دخیل است. در زندگی روزمره از این نوع انگیزه بارها با نام «میل» یا «علاقه» استفاده می‌کنیم.و این فاکتور ساده‌ای برای توضیح این جمله است: «این کار را انجام می‌دهم به دلیل اینکه به انجام دادن آن میل دارم.» همچنین این جمله یکی از قوی‌ترین انگیزه‌ها در طول روز است؛ چرا که کاربر صرفا برای ذات آن فعالیت (برنامه یا هر چیز دیگر) آن را انجام می‌دهد و نه برای پاداش یا جایزه.

کسب دانش و اطلاعات در زمیه انواع روش‌های ایجاد انگیزه می‌تواند برای طراحان رابط کاربری و تجربه کاربری (UI, UX) و معماران اطلاعاتی بسیار مفید باشد.


سامانه نوآوری باز پرابلم در راستای بهبود آموزش زبان خارجی مسابقه «توسعه اپلیکیشن آموزش زبان به مدیران» را برگزار می‌کند.